Ανεργία στο Ελλαδιστάν

Ναι, θα γράψω για την ανεργία. Ναι, θα με πείτε μαλάκα/άχρηστο/άσχετο. Για να ξεκαθαρίσω μερικά πράγματα:

• Είμαι στρατιωτικός. Δεν ξέρω τι σημαίνει να ζεις ως άνεργος ως προσωπικό βίωμα, μόνο από συζητήσεις και ιστορίες
• Το τι γράφω παρακάτω βασίζεται σε λογικές συνεπαγωγές και ισοδυναμίες. Τα συναισθήματά σου και το πως αισθάνεσαι δεν ενδιαφέρουν ΚΑΝΕΝΑΝ, και δεν είσαι το ξεχωριστό άτομο για να ενδιαφερθούμε
• Αρκετοί (και αρκετές) θα τσαντιστούν, κατά το πρότυπο FUD (Fear, Uncertainty, Doubt). Ξαναδιαβάστε το και να είστε ειλικρινείς με τον εαυτό σας.

Και ξεκινάμε.
Ανεργία. Η μάστιγα της σημερινής Ελλάδας. Η κύρια πηγή άγχους, κατάθλιψης κτλ. Πως προκύπτει; Γιατί σε εσένα; Πως μπορείς να την αποφύγεις; Αν και δεν είμαι σύμβουλος, παραθέτω μια λογική ανάλυση.
Ο πρώτος κανόνας που ΠΡΕΠΕΙ να καταλάβεις, είναι ο εξής: οι νόμοι της αγοράς είναι ατσάλινοι. Για να τους παραβείς, πρέπει (όπως και στην Φυσική) να θυσιάσεις κάτι. Στην Φυσική είναι ενέργεια/έργο. Στην Οικονομία είναι χρήματα. Στην Ελλάδα ο κάθε μαλακοτρόμπας παραβίαζε συστηματικά τον νόμο προσφοράς και ζήτησης και τον νόμο εισροών-εκροών, και πλήρωνε για αυτό, είτε με χρήμα, είτε με χρόνο, είτε και τα δύο. Πως;

• Όταν αγόραζε μαλακίες μόνο και μόνο για να κάνει φιγούρα (αμάξι, κινητό και άλλα) με δανεικά
• Όταν νόμιζε ότι μπορεί να ζήσει σαν βασιλιάς με μισθό χωρικού
• Όταν ξόδευε χρήματα και χρόνο για να "ακολουθήσει τα όνειρά του" παρ' όλο που αυτό δεν θα του απέφερε ΠΟΤΕ κέρδος

Ήδη ακούω τους ανθρωπιστές να μαζεύονται με δαυλούς και τσουγκράνες. Οπότε, ας ξεκινήσει η χολή:
ΠΑΠΑΡΟΒΙΟΛΗ/ΜΟΥΝΟΒΙΟΛΑ, ΚΑΝΕΙΣ ΔΕΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΤΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΘΕΣ ΕΣΥ, ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΘΕΛΟΥΝ ΑΥΤΟΙ.
Όταν αποφασίζεις να σπουδάσεις κάτι με μηδενική ζήτηση, μην απορείς γιατί δεν μπορείς να βρεις δουλειά. Ένας τύπος έκανε μια άσκηση στην τάξη του και κατέδειξε το πρόβλημα με απλό τρόπο. Οι Σύμβουλοι Επαγγελματικού Προσανατολισμού βγάλτε σημειωματάριο και στυλό και δοκιμάστε το.

• Σε ένα χαρτί γράφεις τι θέλεις να αγοράσεις τον επόμενο μήνα
• Στο άλλο χαρτί γράφεις το τι θέλεις να σπουδάσεις
• Μετά τα βάζεις σε δύο λίστες και τις βάζεις παράλληλα

Το πρόβλημα καθίσταται εμφανές, όταν φαίνεται ότι όλοι θέλουν κινητά, αμάξια, βενζίνη και υπολογιστές, γυμναστήρια και σουβλάκια και μοχίτο, αλλά ΚΑΝΕΙΣ/Α δεν θέλει να σπουδάσει τις ειδικότητες που ΠΑΡΑΓΟΥΝ αυτές τις μαλακίες. Αντ' αυτού, επιλέγουν ό,τι άλλη παπαριά κατεβάζει το κλούβιο τους κεφάλι. Λοιπόν, άκου. Αν αυτό που κάνεις / σκοπεύεις να κάνεις δεν το θέλουν τουλάχιστον το άλλο 10-20%, μπαίνεις σε ναρκοπέδιο, φάση ναρκαλιευτής, αλλά όταν υπάρχει μόνο ένα τετράγωνο καθαρό και όλα τα άλλα είναι νάρκες. Μην παίζεις με τις πιθανότητες. Αν πέσεις από τον 5ο όροφο, υπάρχει μια πιθανότητα στις... 10.000.000; 1.000.000.000; να επιζήσεις. Δεν βλέπεις τον κόσμο να το κάνει, και είναι λογικό. Αλλά το να ακολουθήσεις μια καριέρα που έχει τις ίδιες πιθανότητες απασχόλησης, πόσο μάλλον επιτυχίας, είναι το ίδιο παράλογο, και παρ' όλα αυτά το κάνεις/σκέφτεσαι να το κάνεις/το έκανες. Κατέβαλες χρόνο και χρήμα για μια παράλογη απόφαση, παραβιάζοντας τον νόμο προσφοράς και ζήτησης, και θα συνεχίζεις να το πληρώνεις με την ανεργία που σε περιμένει.
Το να πιστεύεις τα διάφορα success stories είναι το ίδιο επικίνδυνο. Η λογική πλάνη ονομάζεται "πλάνη του επιβιώσαντα" αν δεν κάνω λάθος, και χοντρικά λέει ότι υπερεκτιμούμε τις πιθανότητες επιτυχίας εστιάζοντας στους λίγους που επιβίωσαν, και όχι στους χιλιάδες που απέτυχαν. Είχα μια γνωστή που ήθελε να σπουδάσει οργάνωση βιβλιοθήκης, με το σκεπτικό ότι κανείς δεν το επέλεγε, γιατί οι θέσεις είναι λίγες, και δεν θα είχε ανταγωνισμό. Βέβαια, μετά από το πιο απλό συλλογισμό ("Λίγες θέσεις δεν σημαίνει ότι δεν θα έχεις ζήτηση; Τι γίνεται αν δεν υπάρχει ανοιχτή θέση; Το να οργανώνεις βιβλία δεν είναι και καμιά εξωπραγματική επιστήμη για να μην μπορεί να το αναλάβει και κάποιος άλλος.") πέρασε στην κλασική ψυχολογική αυτοάμυνα, ότι δεν την υποστηρίζω, και αυτή ξέρει καλύτερα κτλ... 5 χρόνια άνεργη και συνεχίζει.
Το άλλο πράγμα που θα πρέπει να καταλάβεις, για να αποφύγεις την ανεργία, είναι το εξής:
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙΣ ΠΑΝΤΑ ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΣ ΣΤΟΝ ΕΡΓΟΔΟΤΗ ΣΟΥ.
Το ότι βρήκες τρούπα και τρούπωσες (hail Βουτσάς) δεν σημαίνει ότι έδεσες τον γάιδαρό σου και τελείωσες. Για κάθε θέση πλέον υπάρχουν τουλάχιστον δύο που ανταγωνίζονται για αυτήν. Πρέπει να βελτιώνεσαι ΣΥΝΕΧΩΣ, αν θες να κοιμάσαι καλά το βράδυ και να μην ξαγρυπνάς με την σκέψη "τι θα γίνει αν με απολύσει". Και εξηγώ περεταίρω:
Κάποτε ο κάθε Ελληνάρας επιχειρηματίας προσλάμβανε κατά το δοκούν (δευτερομπατζανάκηδες, μουνιά, γλείφτες κτλ.). Την παράβαση του νόμου εισροών-εκροών (καθότι τα ανωτέρω άτομα, αρκετές φορές, δεν παράγανε έργο ούτε με πιστόλι στον κρόταφο) την κάλυπτε με δανεικά. Τώρα που βάρεσε η κρίση, ποιες ""εταιρείες"" νομίζεις ότι κλείσανε πρώτες; Αυτές που παραβαίνανε τους οικονομικούς νόμους. Εταιρείες που ξοδεύανε παραπάνω απ' όσα βγάζανε, και εταιρείες που πραγματεύονταν αγαθά και υπηρεσίες χωρίς ζήτηση. Τώρα όμως... τώρα, που το οικονομικό πέος βαράει πουτσοσκάμπιλα επι δικαίων και αδίκων, τώρα ακόμα και ο Ελληνάρας επιχειρηματίας (αν δεν έχει φαλιρίσει) προσέχει για να έχει, γιατί καλό το μουνί, αλλά τα φράγκα είναι καλύτερα (και σου φέρνουν ενίοτε και μουνί). Οπότε, τώρα ακολουθείται ευλαβικά ο κανόνας:

ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΘΑ ΠΛΗΡΩΘΕΙΣ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΑΠΟ ΟΣΟ ΠΑΡΑΓΕΙΣ.

Ο κανόνας αυτός παραβιάζεται (ακόμα) συστηματικά στο Δημόσιο, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία.
Οπότε, φίλτατε άνεργε, ή μελλοντικέ άνεργε, έχε στον νου σου το εξής: αν παράγεις έργο αξίας 1000Ε (η αξία του έργου σου καθορίζεται από προσφορά και ζήτηση), τότε μην περιμένεις μισθό 1001Ε. Για την ακρίβεια, θα πληρώνεσαι ΠΑΝΤΑ λιγότερο από την αξία του έργου σου, γιατί η επιχείρηση πρέπει να βγάλει κέρδος. Άδικο; Deal with it. Μόνο έτσι βγαίνουν τα κουκιά. Αν δεν έχεις κέρδος, αργά ή γρήγορα θα έχεις ζημιές. Και επιπλέον, αν δεν έχεις ιδιαίτερη αξία, το ποσοστό της αξίας του έργου σου που καταλήγει σε εσένα θα είναι όλο και μικρότερο. Οπότε, τι κάνεις; Φροντίζεις ΠΑΝΤΑ να παράγεις ΠΟΛΥ παραπάνω αξία από αυτή που πληρώνεσαι. Αυτό μπορεί να γίνει είτε με την ηλίθια μέθοδο (περισσότερες ώρες εργασίας) ή με την έξυπνη μέθοδο (βελτίωση αποδοτικότητας και εκπαίδευση). Κοινώς, ΑΣΧΟΛΗΣΟΥ ΣΟΒΑΡΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΟΥ, ΤΡΙΚΑΡΑΓΚΙΟΖΑ. Αν στο αντικείμενό σου γαμάς και δέρνεις, έχεις πόδια να μιλήσεις. Αν είσαι κερδοφόρος εργαζόμενος με σοβαρές βάσεις, φτάνεις στο επίπεδο που όλοι οι μέτριοι ζηλεύουν: η επιχείρηση έχει ανάγκη εσένα περισσότερο απ' ότι εσύ την επιχείρηση.

"Μα θα με απολύσουνε, και ουδείς αναντικατάστατος, και απολύσανε τον Μάκη και την Σούλα που ήτανε δουλευταράδες κτλ κτλ."

Το "ουδείς αναντικατάστατος" μου το κοπανάνε στο Πολεμικό Ναυτικό από τότε που μπήκα. Σαν όλα τα καλά αρχαιοελληνικά ρητά, έχουν φτάσει διαβρωμένα από τα βάθη του χρόνου. "Ουδείς αναντικατάστατος, ΜΕ ΤΟ ΑΝΑΛΟΓΟ ΚΟΣΤΟΣ". Αν μια επιχείρηση απολύει κερδοφόρους εργαζόμενους και δεν τους αντικαθιστά με πιο κερδοφόρους εργαζόμενους, έχει ήδη μπει στο σπιράλ του θανάτου και θα χρεοκοπήσει, με μαθηματική βεβαιότητα. 
Κλασσικό παράδειγμα μη σοβαρής ενασχόλησης: οι υπολογιστάκηδες που ξέρασαν οι σχολές στα 90's. Ήταν αυτή η περίοδος τρέλας στην Ελλάδα (μαζί με το dotcom bubble) που όλοι λέγανε για "το επάγγελμα του μέλλοντος". Ξέρεις τι γίνανε όλοι αυτοί; Που στο καλό εξαφανιστήκανε και δεν έχουνε φτιάξει το ελληνικό Silicon Valley; Αν δεν ασχολείσαι σοβαρά με το αντικείμενό σου, όπως αρκετοί από αυτούς, καταντάς αιώνιος υπάλληλος στο υπολογιστάδικο του κυρ Νίκου, που θα κλείσει γιατί το άνοιξε σε περιοχή που δεν έχει ζήτηση, και μετά στου κυρ Κώστα, και πάει λέγοντας. Πολλοί λένε για τον Bill Gates, ότι δεν έβγαλε το κολέγιο, αλλά ο τύπος είναι τυπική περίπτωση σοβαρής ενασχόλησης (και απίστευτου ρίσκου) που παράτησε τα πάντα για να ασχοληθεί με κάτι που προέβλεψε ότι θα έχει ζήτηση. Κλασικό δείγμα success story που λίγοι κατανοούν τις αιτίες και τις συνθήκες και εστιάζουν στο αποτέλεσμα.

Όσοι ξενυχτάνε, από τα μάτια καταλαβαίνουν τις υπερωρίες που έχει βαρέσει ο τυπάς

Οπότε, με εσένα που έχεις ήδη κάνει την μαλακία και έχεις επενδύσει χρόνο και χρήμα σε κάτι που δεν θα αποδώσει, τι γίνεται; Δαγκώνεις την γλώσσα, και ετοιμάζεσαι. Το παλούκι που σε περιμένει είναι ασάλιωτο και γεμάτο σκίδες. Θα πρέπει να καταβάλεις πολλαπλάσιο έργο, για να καλύψεις το επιτόκιο του κόστους. Και εσύ μικρέ/μικρή. Ψάξε. Ασχολήσου. Άσε τα άλλα, θα έχεις καιρό μετά, αν κάνεις την σωστή επιλογή τώρα. Ρώτα, τρέξε, αγχώσου, αν δεν γαμηθείς μικρός, θα γαμηθείς μεγάλος, και θα πονέσει πολλαπλάσια. Γίνε σοβαρός επαγγελματίας που φέρνει πολύ περισσότερο κέρδος από κόστος, και αυτή θα είναι η επαγγελματική σου ασφάλεια. Ουδείς σοβαρός επιχειρηματίας πετάει κερδοφόρους εργαζόμενους, γιατί είναι σαν να πετάει κέρδος. ΑΛΛΑ! Κοίτα τον εαυτό σου στον καθρέφτη, και αναρωτήσου σοβαρά και αντικειμενικά, αν αξίζεις όσα νομίζεις ότι αξίζεις. Η ειλικρίνεια με τον εαυτό σου και η αυτογνωσία είναι η καλύτερη άμυνα που μπορείς να έχεις.
Για όλους που θα σπεύσουν να μου πουν για το πόσο υποκριτής είμαι που μιλάω από θέση με μονιμότητα, σας λέω, πέραν του ότι επιτίθεστε στο άτομο και όχι στο επιχείρημα (ad hominem τακτική διαλεκτικής), έχω ήδη μπει στην διαδικασία παραίτησης και περνάω συνεντεύξεις για δουλειά. Περισσότερα για αυτό σε μελλοντικό άρθρο.